شود ، بلكه مىبايستى به ترتيل خوانده شود ؛ پس چون به آيه‌اى برسى كه در آن سخن از بهشت آمده است ، اندكى توقف كن و از خداى عزّ و جلّ خواستار بهشت شو ، و چون به آيه‌اى در ياد كرد آتش دوزخ برسى نيز بايست و از آتش دوزخ به خداى متعال پناه بر » ، « 16 » و نيز گفت ( ع ) : « بايد در خواندن آن مكث كنى و به بانگ نيكو آن را بخوانى » ؛ « 17 » و از امّ سلمه روايت شده است كه : رسول اللَّه خواندن قرآن خود را به آيه آيه تقسيم مىكرد ؛ « 18 » و از انس / 20 روايت شده است كه گفت : صوت خود را مىكشيد و امتداد مىداد . « 19 » امام على - عليه السلام - در بيان ايستار پرهيزگاران در برابر قرآن در قيام ليل گفته است : « اما شب هنگام ، راست برپايند ، و قرآن را جزء جزء با تأمل و درنگ بر زبان دارند ، و با خواندن آن اندوهبارند ، و در آن اندوه داروى درد خود را به دست مىآرند . و اگر به آيه‌اى گذشتند كه تشويقى در آن است ، به طمع بيارمند و جانهاشان چنان از شوق برآيد كه گويى ديده‌هاشان بدان نگران است ، و اگر آيه‌اى را خواندند كه در آن بيم دادنى است ، گوش دلهاى خويش بدان نهند ، آن سان كه پندارى بانگ برآمدن و فرو شدن آتش دوزخ را مىشنوند ؛ ( با ركوع ) پشتهاى خود را خمانيده‌اند ، و ( با سجود ) پيشانيها و پنجه‌ها و زانوها و كناره‌هاى پا را بر زمين گسترانيده ، از خدا مىخواهند كه گردنهاشان را بگشايد » و اين كيفيت به صورت مادّى و معنوى در شخصيّتهاى ايشان تجلّى پيدا مىكند ، چنان كه امام - عليه السلام - بر گفته خود چنين مىافزايد : « و امّا در روز ، دانشمندانند خويشتن‌دار ، نيكوكارانند پرهيزگار » . « 20 » معنى لغوى براى ترتيل با آنچه پيشتر گفته شد به دست مىآيد ؛ چون گفته

--> ( 16 ) - همان جا . ( 17 ) - همان منبع ، ص 447 . ( 18 ) - همان جا . ( 19 ) - همان جا . ( 20 ) - نهج البلاغة ، خ 193 ، ص 304 .